•    
        •  
          مرابحه
          مرابحه
          يكي از نيازهاي گسترده و متنوع مشتريان بانك ها نياز تسهيلاتي براي خريد كالاها و خدمات است. مشتريان بانك شامل خانوارها، بنگاههاي اقتصادي به صورت مستمر به خريد انواع كالاها و خدمات احتياج دارند و در موارد زيادي براي تامين مالي خريد، نياز به استفاده از منابع بانكي پيدا مي كنند.
          گرچه قراردادهاي فروش اقساطي و جعاله در كنار هم تا حدود زيادي اين نيازها را تامين مي كنند اما محدوديت­هاي فقهي و حقوقي اين قراردادها از يكسو و محدوديت­هاي آيين نامه­ها و دستورالعمل­هاي آنها از سوي ديگر باعث شده اين دو قرارداد نتوانند همه نيازهاي مشروع و اقتصادي مشتريان را پوشش دهند.
          گستره موضوعي قرارداد مرابحه از يكسو و تنوع شيوه­هاي پرداخت آن از سوي ديگر و مهمتر از همه، نگرش وسيع در تنظيم آيين نامه­ها و دستورالعمل اجرايي قرارداد مرابحه و كارت اعتباري طراحي شده بر اساس عقد مرابحه، همه محدوديت­هاي فروش اقساطي و جعاله را از فراروي بانكداري بر مي­دارد، به گونه­ اي كه بانك­ها مي­توانند نيازهاي كالايي و خدماتي مشتريان را در صورت وجود توجيه اقتصادي تامين مالي كنند.
          مطابق ماده 98 قانون برنامه پنجم توسعه، قرارداد مرابحه به بخش شيوه­هاي تخصيص منابع در قانون عمليات بانكي بدون ربا اضافه شد. با تهيه و ابلاغ دستورالعمل اجرايي عقد مرابحه توسط بانك مركزي ج. ا. ا، دستورالعمل صدور كارت اعتباري بر اساس عقد مرابحه ابزار جديدي را بر اي بانكداري بدون ربا پيشنهاد كرده است.
           
          تعاريف، كليات و مقررات عقد مرابحه:
          مرابحه قراردادي است كه به موجب آن عرضه كننده، بهاي تمام شده اموال و خدمات را به اطلاع متقاضي مي رساند و سپس با افزودن مبلغ يا درصدي اضافي به عنوان سود آن را به صورت نقدي، نسيه دفعي يا اقساطي به اقساط مساوي و يا غير مساوي در سررسيد يا سررسيد هاي معين واگذار مي كند. همچنين اموال موضوع قرارداد مرابحه بايد در هنگام انعقاد قرارداد موجود باشد.
          طبق دستور العمل اجرائي مصوب شوراي پول و اعتبار، بانكها مي توانند به منظور رفع نيازهاي واحد هاي توليدي، خدماتي و بازرگاني براي تهيه مواد اوليه،لوازم يدكي، ابزار كار، ماشين آلات، تأسيسات، زمين و ساير كالاها و خدمات مورد احتياج اين واحدها و نيازهاي خانوارها براي تهيه كالاي هاي بادوام و مصرفي و خدمات به سفارش و درخواست متقاضي مبادرت به تهيه و تملك اين اموال وخدمات نموده و سپس به صورت نسيه به متقاضي واگذار نمايند.
          • كاربرد مرابحه به منظور رفع نيازهاي واحدهاي توليدي، خدماتي و بازرگاني (براي تمام كالاهاي مصرفي و بادوام مورد نياز خانوارها، مواد اوليه، كالاهاي واسطه­اي و سرمايه­اي موسسات توليدي) و سرمايه در گردش واحدهاي صنعتي، كشاورزي و معدني نيز مي باشد.
          • در مرابحه مالكيت كالا بلافاصله پس از انعقاد قرارداد به ملكيت خريدار در مي آيد.
          • مرابحه ابزار مهمي براي حمايت از تأمين نياز خانوارها به هر نوع كالا مثل لوازم خانگي و اجناس مصرفي و كالاهاي بادوام مي باشد.
          • كاربرد مهم عقد مرابحه در كارت هاي اعتباري و امكان انتشار اوراق مرابحه ( صكوك ) خواهد بود.
          • مبلغ تسهيلات مرابحه با توجه به بهاي تمام شده و سود بانك تعيين خواهد شد، قيمت تمام شده مبناي محاسبه سود خواهد بود.
          • متقاضي تعهد نمايد به محض اعلام بانك مبني بر آمادگي جهت انعقاد قرارداد مرابحه، پيش دريافت لازم را طبق نظر بانك بابت تأمين قسمتي از بهاي اموال مورد معامله را پرداخت نمايد.
          • اعلام قيمت نقدي اموال و كالاهاي موضوع اين دستورالعمل توسط شعبه پرداخت كننده تسهيلات به خريدار، الزامي است. وصول قيمت اموال و كالاهاي موضوع معامله نقدي و يا به دفعات به اقساط مساوي و يا غير مساوي در سررسيد يا سررسيد هاي معين بلامانع است.
          • مدت بازپرداخت تسهيلات اعطائي به واحدهاي توليدي، خدماتي و بازرگاني براي تهيه مواد اوليه، لوازم يدكي، ابزار كار و ساير نيازهاي مورد احتياج اين واحدها نبايد حداكثر از يك سال تجاوز نمايد.
               تبصره: مدت زمان مذكور تا يك سال ديگر با موافقت هيأت مديره بانك قابل افزايش خواهد بود.
          • مدت بازپرداخت تسهيلات اعطايي جهت خريد كالاهاي بادوام و مصرفي مرتبط با امور توليدي، خدماتي و بازرگاني حداكثر 5 سال مي­باشد. اين مدت حداكثر تا دو سال ديگر با موافقت هيئت مديره بانك قابل افزايش خواهد بود.
          • مدت بازپرداخت تسهيلات اعطايي جهت خريد كالاهاي بادوام نبايد از طول عمر مفيد اين كالاها تجاوز نمايد.
          • مدت بازپرداخت تسهيلات اعطايي جهت تهيه مصالح ساخت مسكن حداكثر سه سال و جهت تعمير مسكن حداكثر پنج سال تعيين مي­گردد.
          • مدت بازپرداخت تسهيلات اعطايي جهت تامين اموال و خدمات مورد نياز خانوارها حداكثر سه سال تعيين مي­گردد.

           

          مدارك لازم براي پرونده معاملات مرابحه:
           در صورتيكه متقاضي داراي «پرونده عمومي» نزد شعبه باشد:
          • برگ درخواست استفاده از تسهيلات مرابحه حسب مورد براي اشخاص حقيقي يا حقوقي كه در آن نوع كار، مشخصات كامل اموال موضوع مرابحه و شرايط آن، نام و نشاني كامل فروشنده اموال، مورد مصرف اموال مورد در خواست، نحوه و مدت باز پرداخت، وثايق و تضمينات قيد شده باشد.
          • پيش فاكتور مربوط كه مستقيماً بنام متقاضي يا بانك صادر شده باشد.
          • مدارك و مجوز هاي لازم در موارديكه قرارداد مرابحه براي اجراي طرحهاي صنعتي، توليدي و خدماتي صورت پذيرد.
           در صورتيكه متقاضي شخص حقيقي يا حقوقي بوده و فاقد «پرونده عمومي» نزد شعبه باشد علاوه بر مدارك فوق حسب مورد اخذ و نگهداري مدارك زير نيز در پرونده معاملاتي وي ضروري است:
          • فتوكپي پروانه كسب معتبر متقاضي (تطبيق شده با اصل توسط شعبه) در امور توليدي و خدماتي و بازرگاني
          • فتوكپي اسناد مربوط به مالكيت ملك يا سر قفلي يا اجاره نامه معتبر محل كار متقاضي در امور توليدي و خدماتي و بازرگاني
          • فتوكپي كليه صفحات شناسنامه و كارت ملي متقاضي و در مورد شخص حقوقي، فتوكپي شناسنامه و كارت ملي اعضاء هيئت مديره و مدير عامل شركت.
          • درخصوص اشخاص حقوقي فاقد پرونده عمومي نزد شعبه نيز مدارك و مستندات ذيل بايد اخذ و در پرونده معاملاتي آنها نگهداري شود:
          • فتوكپي اساسنامه شركت ممهور به مهر اداره ثبت شركتها.
          • فتو كپي شركت نامه (در خصوص شركت غير سهامي).
          • روزنامه رسمي حاوي ثبت شركت در اداره ثبت شركتها.
          • روزنامه رسمي حاوي ثبت آخرين تغييرات در اركان شركت.
          • روزنامه رسمي حاوي ثبت آخرين تغييرات و انتخاب هيئت مديره و مدير عامل و صاحبان امضاء مجاز شركت.
          • ليست سهامداران عمده شركت و تعداد و مبلغ سهام متعلق به آنها.
          • صورتهاي مالي و گزارش بازرس قانوني و حسابرس شركت مربوط به سه دوره مالي گذاشته(درخصوص شركتهاي وابسته و تحت پوشش مؤسسات دولتي و شركتهاي پذيرفته شده در بورس سهام و اوراق بها دار )و براي درخواستهاي با مبالغ بيش از ده ميليارد ريال.